Studiereis Frans in Frankrijk – Taalweekend
Succesverhaal: Frans in de praktijk bij Holland Casino om praktijkervaring op te doen! Tijdens een maatwerktraject ontwikkelden medewerkers van Holland
Technische vertaling draait om exacte, contextgebonden termen die een machine, product of procedure zonder ambiguïteit beschrijven. Een consistente termenlijst, getoetst aan erkende bronnen zoals IATE en ISO 17100, voorkomt dat documentatie onveilig of niet-conform wordt. Begin daarom met het controleren of uw organisatie al een centrale termenlijst gebruikt voordat u een nieuw vertaalproject start.
Kort samengevat:
- Een consistente en door vakexperts goedgekeurde termenlijst is essentieel om veiligheids- en gebruiksinstructies eenduidig te houden.
- Bronnen als IATE, ISO 17100 en DIN-normen vormen een stevig fundament, maar dienen aangevuld te worden met interne goedkeuringsprocessen.
- Een goede terminologielijst bouw je op door systematisch verzamelen, beschrijven, goedkeuren en koppelen aan de vertaalworkflow, met één verantwoordelijke persoon.
- Bij technische vertalingen moet elke term in de juiste context worden gecontroleerd op inhoudelijke en veiligheidsrisico’s, bij voorkeur met een gekwalificeerde vakexpert.
- Begin niet met het verzamelen van duizenden termen, maar door binnen je organisatie een eigenaar en goedkeuringsproces vast te stellen voor blijvende kwaliteit.
Een term is het woord of de uitdrukking die een specifiek begrip benoemt binnen een vakgebied, terwijl het begrip zelf de onderliggende betekenis vastlegt, los van de taal waarin je die uitdrukt. De voorkeursterm is de vertaling die een organisatie bewust kiest uit meerdere mogelijke varianten, zodat iedereen binnen een project dezelfde woordkeuze hanteert.
Verkeerd gekozen termen hebben in technische documentatie directe gevolgen. Een waarschuwing die “afschermen” vertaalt als een synoniem dat eerder “bedekken” betekent, kan een operator een verkeerd beeld geven van een veiligheidsmaatregel. Instructies voor onderhoud of bediening die inconsistent terminologie gebruiken, verhogen het risico op verkeerde interpretatie door de gebruiker.
De Machinery Regulation (EU) 2023/1230 vereist dat instructies en gebruiksaanwijzingen in de door de lidstaat verplichte taal of talen worden verstrekt, met definities en eisen die rechtstreeks de technische documentatie raken. Dat maakt terminologische nauwkeurigheid in sommige technische documenten niet alleen een kwaliteitskwestie, maar ook een punt van regelgeving.
Drie punten om te onthouden bij elk technisch vertaalproject:
Wie technische terminologie wil vastleggen, begint niet vanaf nul. Verschillende erkende bronnen bieden een stevig uitgangspunt, elk met een eigen sterke kant.
Terminologiewerk is geen eenmalige klus maar een doorlopend proces. Een termenlijst zonder versiebeheer, acceptatiestatus en goedkeuring door een vakexpert verliest snel haar waarde, zoals terminologiewerk binnen de technische communicatie laat zien.
Geen van deze bronnen vervangt de andere. ISO 17100 regelt het proces, IATE en DIN-normen leveren de inhoud, en corpusbronnen zijn een vertrekpunt voor onderzoek, nooit het eindpunt.
Een termenlijst die naast de workflow bestaat in plaats van erin, wordt zelden geraadpleegd. Volg deze stappen om de lijst echt te laten werken.
Pro-tip: Wijs één eigenaar per termenlijst aan: zonder een verantwoordelijke persoon verwatert zelfs de beste lijst binnen een paar projecten.
Een termenlijst die via deze stappen is opgebouwd, functioneert niet als los document maar als levend onderdeel van elk vertaalproject.
Een goede termenlijst is pas waardevol als de workflow eromheen klopt. De meeste consistente resultaten ontstaan met een vaste reviewketen: een vertaler levert een eerste versie, een vakexpert toetst de technische juistheid, een technisch redacteur bewaakt leesbaarheid en structuur, en een eindcontrole sluit het proces af voordat een document wordt vrijgegeven.
Bij de review door de vakexpert helpen een paar vaste controlevragen:
Machinevertaling heeft hier duidelijke grenzen. ISO 17100 sluit rauwe machinevertaling zonder menselijke post-editing uit van de norm, wat betekent dat specialistische terminologie altijd een vertaler en een vakexpert nodig heeft om betrouwbaar te blijven. Documenteer elke terminologische beslissing en de reden erachter: dat voorkomt dat dezelfde discussie bij een volgend project opnieuw gevoerd moet worden.
De meeste terminologiefouten zijn te herleiden tot een klein aantal herkenbare patronen.
Pro-tip: Leg per project een kort stijlblad vast met de belangrijkste voorkeurstermen: dat kost een uur, maar bespaart uren discussie achteraf.
Een authoring-tool die termherkenning ondersteunt, gecombineerd met verplichte goedkeuring door een vakexpert, vangt de meeste van deze fouten af voordat een document de deur uitgaat.
Voor technische klanten combineren we maatwerktrainingen met professionele vertalingen en gespecialiseerde vakopleidingen, waaronder onze samenwerking met TAC-Academy voor Nederlands in de techniek.
In de praktijk start een terminologietraject bij ons met een extractie van kandidaat-termen uit bestaande documentatie. Daarna organiseren we een workshop met vakexperts van de klant om elke term te toetsen en vast te leggen, waarna de goedgekeurde termenlijst wordt geïmplementeerd in het vertaalgeheugen voor volgende projecten.
Twijfelt u of uw huidige documentatie en termenlijst aansluiten op uw vertaalbehoefte? Een korte intake brengt dat snel in kaart.
De gangbare aanname is dat een grote, uitgebreide termenlijst automatisch kwaliteit oplevert. Dat klopt niet. Een lijst met duizenden termen zonder eigenaar, zonder versiebeheer en zonder regelmatige SME-review is binnen een jaar minder betrouwbaar dan een kleine lijst van vijftig kernbegrippen die wel actief wordt onderhouden.
Wat onderbelicht blijft in de meeste adviezen, is het belang van de goedkeuringsworkflow boven de omvang van de database. IATE en DIN-normen leveren waardevolle bouwstenen, maar geen database vervangt de stap waarin een vakexpert uit uw eigen organisatie een term daadwerkelijk afstempelt voor uw specifieke product of proces.
Als u ergens moet beginnen, begin dan niet met het verzamelen van zoveel mogelijk termen. Begin met het aanwijzen van wie binnen uw organisatie de eigenaar wordt van de termenlijst en wie welke term mag goedkeuren. Die ene beslissing bepaalt meer over de uiteindelijke kwaliteit dan welke terminologiedatabase u ook raadpleegt.
— Bogaers
Een stevige termenlijst is de basis, maar de uitvoering vraagt tijd en vakkennis die niet elke organisatie zelf in huis heeft. We ondersteunen bedrijven bij precies dat traject: van het opzetten van een termenlijst tot de uiteindelijke professionele vertaling van technische documentatie.
Onze aanpak sluit aan op uiteenlopende behoeften:
Bekijk de tarieven en aanbiedingen of vraag een intake aan om te bespreken welke aanpak bij uw documentatie past.
In de meeste technische contexten vertaal je “technisch” als “technical”, bijvoorbeeld in “technical documentation” of “technical instructions”. De exacte vertaling hangt af van de context: raadpleeg bij twijfel een terminologiedatabase zoals IATE voor het juiste vakgebied.
Medische terminologie vraagt om dezelfde aanpak als andere technische terminologie: een gevalideerde termenlijst, toetsing door een vakexpert en gebruik van erkende bronnen. Voor medische termen is het raadplegen van IATE en vakspecifieke woordenlijsten binnen het medische domein aan te raden, altijd met goedkeuring van een inhoudelijk expert.
“Techniek” vertaal je naargelang de context als “technology”, “engineering” of “technique”. “Technology” past bij apparatuur en systemen, “engineering” bij het vakgebied van ontwerp en constructie, en “technique” bij een specifieke werkwijze of methode.
“Technisch inzicht” vertaal je meestal als “technical insight” of “technical understanding”, afhankelijk van de nadruk die je wilt leggen. “Technical understanding” past beter bij kennis van een systeem, terwijl “technical insight” meer de nadruk legt op een dieper begrip van een probleem of oplossing.
Succesverhaal: Frans in de praktijk bij Holland Casino om praktijkervaring op te doen! Tijdens een maatwerktraject ontwikkelden medewerkers van Holland
